Nikolay İlminskiytup0 TRr Wsu mebh RmVvnsleilon s7fgz B123
| Nikolay İlminskiy | |
 | |
| Doğğan künü: | 1822 mayıs 5 |
|---|---|
| Doğğan yeri: | Penza[d], Rusiye imperiyası |
| Ölgen künü: | 1892 yanvar 8 (69 yaşında) |
| Ölgen yeri: | Qazan, Rusiye imperiyası |
| Memleketi: |  Rusiye imperiyası |
| Oquğan universiteti | Kazan Theological Academy[d] |
| Zenaatı | lisaniyatçı (lingvist), terciman |
Nikolay İvanoviç İlminskiy (rusça Николай Иванович Ильминский; 1822-1891) - türkşınas ve missioner.
Qazan ruhaniy akademiyasında oqudı ve muallimlik etti. 1861-de mında Türk-tatar bölüginiñ professorı, 1871-de Sankt Peterburg ilmiy akademiyasınıñ mühbir azası oldı. Tatarca ve arapça bile edi.
İlminskiy, Rusiyeniñ, Rus olmağan halqlarğa tatbiq etken zornen hristianlaştırma yerine, yañı usullar içün oğraş berdi. Rusiye İmperiyasındaki türkiy halqlarınıñ yazıları içün kiril elifbesini uydurmaq ve musulman balaları içün rus tilini ve hristian dinini ögretken ocalar seminariyalarını açmaq işlerini başlatqan birevlerden edi.
İsmail Gasprinskiyniñ "tilde birlik" çalışmalarına qarşı keldi. Türkiy tiller aqqında teren tedqiqatlar yaptı. Er şiveni ayrı bir til yapmaq içün oğraş berdi. Episine kiril elifbesinen ayrı-ayrı yazı tili, imlâ, edebiy til yaratmağa çalıştı. Er bir türkiy bölge içün özüniñ şive hususiyetlerine köre kiril ariflerinen kitaplar neşir etilmesine iştirak etti. Bunıñnen, türkiy halqlar arasındaki birlik çalışmalarına mani olacağını, er bir halqnıñ bir digeri ile ancaq rus tilinde munasebet qura bilecegini tüşündi. Bu tüşüncesinde de fazlasınen muaffaq oldı.
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Профессор Н.И.Егоров. Выступление на чувашском языке (Круглый стол, посвященный к 195-летию со дня рождения Н.И. Ильминского, 120-летию Н.Н. Поппе и 145-летию К.П. Прокопьева). Чӑвашла.
- Сергей Щербаков: Миссионерско-просветительская система Н.И. Ильминского и чуваши: две стороны одной медали
- Agabazar: Сумбур вместо гармонии